OVER WATER: de rol van water op een warmere planeet

(Leestijd: 8 minuten)

In België klagen mensen vaker dat het te veel regent dan te weinig. Nochtans is regen erg kostbaar want vreemd genoeg worden België en Vlaanderen geplaagd door waterschaarste. Het vele beton en asfalt in ons land maakt dat water te weinig kan infiltreren in de bodem. Het bodemwater vormt onze spaarbank. Als die leeg geraakt, komen we in de problemen. De oogsten zullen dan vaker mislukken waardoor de economie ernstig geraakt wordt.

Waterschaarste is een terugkerend probleem. Dat hebben we de laatste jaren ook ondervonden: boeren mochten geen water oppompen en huishoudens mochten hun gazon niet meer sproeien of hun auto wassen met kraanwater. Door de opwarming van de aarde zal waterschaarste een nog nijpender probleem worden.

Daarom moeten we ons dus goed voorbereiden op de toekomst. Cruciaal daarbij is om een goed waterbeheer uit te bouwen. Zoet water is niet alleen noodzakelijk voor al wat leeft, het is ook een onmisbare grondstof. We hebben het nodig om te koken, te wassen en te plassen, om voedsel te produceren en om allerlei producten zoals papier en kledij te maken.

De uitgelezen manier om met droogte om te gaan is adaptatie: het veerkrachtig maken van onze samenleving en economie tegen een warmere en drogere wereld. Daarbij spelen zowel technologie als goed rentmeesterschap een rol. Israël blinkt uit in beide. Het loont dus de moeite om eens te kijken hoe ze het daar hebben aangepakt.

Deel 1: Hoe zet je een woestijn in bloei?

In de jaren 30 van de vorige eeuw ging de Israëlische wateringenieur Simcha Blass op bezoek bij een bevriende boer nabij de stad Haifa. Toen ze in de achtertuin aan het dineren waren, merkte Blass iets vreemds op: tussen een aantal kleine verdorde bomen stond een grote boom met frisgroene bladeren had. De boer zei dat het een mysterie was waarom deze ene boom zo sterk en gezond was. Er was geen rivier of watervoerende grondlaag in de wijde omtrek. Na veel zoeken vond Blass uiteindelijk de oorzaak: onder de grond zat een pijpleiding met een kleine lek die druppelsgewijs de wortels van deze ene boom doordrenkte.

De eerste joodse nederzettingen in de Negev-woestijn, foto uit 1958 (Wikimedia Commons)

Simcha Blass zou later één van de architecten van het ingenieuze Israëlische watersysteem worden. In de jaren veertig bouwde hij de eerste waterleiding naar de Negev-woestijn waardoor de eerste elf Joodse nederzettingen daar konden worden gebouwd. Maar hij was nog niet aan zijn proefstuk toe. Dertig jaar later, in de jaren 60, vond Simcha Blass samen met zijn zoon Yeshayahu een nieuwe vorm van irrigatie uit: druppelirrigatie. Hij herinnerde zich goed de lekkende pijpleiding die hij dertig jaar eerder ontdekte in de achtertuin van zijn vriend. Het principe van druppelirrigatie is vrij eenvoudig: je creëert een netwerk van plastic slangen en prikt er op bepaalde plaatsen gaatjes in. De gaatjes bevinden zich best zo dicht mogelijk bij de wortels van de gewassen, zodat het water heel precies wordt toegediend. Deze methode is veel efficiënter en zuiniger dan klassieke vormen van irrigatie. Bij klassieke irrigatie worden vaak sproeiers gebruikt waarbij veel water niet op de juiste plek belandt en vervolgens gewoon verdampt. Soms worden zelfs velden volledig onder water gezet.

Druppelirrigatie bleek een groot succes: het verhoogde de opbrengsten van boeren en spaarde enorm veel waterkosten uit. Vandaag kan Israël bijna volledig voorzien in haar eigen voedsel. Het land is zelfs een belangrijke exporteur van landbouwproducten zoals dadels, avocado’s, olijfolie, granaatappels, citrusvruchten en amandelen. 

Druppelirrigatie (Wikimedia Commons)

Het succes van Israël bleef niet onopgemerkt. Andere kurkdroge landen begonnen ook geïnteresseerd te raken in druppelirrigatie. Simcha Blass richtte daarom het bedrijf Netafim op om zijn irrigatietechnologie ook in andere landen aan de man te brengen. Vandaag verkoopt Netafim druppelirrigatiesystemen over de hele wereld, vooral in regio’s die kampen met ernstige waterschaarste.

Voor veel landen in de wereld is de waterschaarste in Israël een voorbode van hun eigen toekomst. Door de klimaatopwarming zullen droogtes toenemen en zal de beschikbaarheid van water dalen. De Israëlische wateringenieurs hebben uit pure noodzaak slimme oplossingen moeten bedenken voor het waterprobleem. Druppelirrigatie is daar slechts één voorbeeld van. Israël is ook kampioen in het opsporen van waterlekken, het recycleren van afvalwater, het ontzilten van zeewater en waterbesparing. Veel landen in het Zuiden hebben nood aan deze opgebouwde expertise. De klimaatopwarming zal hen immers het hardste treffen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *