Waarom globalisering ons sterker wapent tegen pandemieën.

Why Has Global Trade Slowed Down. After a period of exponential growth… |  by Qafila | Medium

Corona kwam honderd jaar na de Spaanse griep, één van de dodelijkste pandemieën in de geschiedenis van de mensheid. Naar schatting 50 miljoen mensen kwamen om het leven, een aantal dat nauwelijks te bevatten is. Corona eiste tot nog toe 650.000 levens op en die menselijke tol zal helaas nog oplopen. Ook dat is een enorme tragedie. Toch is het aantal slachtoffers een paar grootteordes kleiner dan bij de Spaanse griep. Hoe kunnen we dit verklaren? In vergelijking met honderd jaar geleden beschikken we nu over drie sterke wapens: wetenschap, welvaart en technologie.

Why the Second Wave of the 1918 Spanish Flu Was So Deadly - HISTORY

Onze troeven tijdens corona

De enorme wetenschappelijke vooruitgang van de laatste honderd jaar heeft ervoor gezorgd dat we het virus sneller hebben ingedijkt. Virologen en epidemiologen spoorden overheden aan tot de juiste actie. Belangrijke maatregelen zoals social distancing en lockdowns leidden ertoe dat het aantal besmettingen nu een stuk lager dan bij grote pandemieën in het verleden.

Een tweede troef was onze robuuste gezondheidszorg. In ons land was er op elk moment voldoende ziekenhuiscapaciteit om alle coronapatiënten te verzorgen, ondanks de exponentiële groei van het aantal patiënten. Mensen die ernstig ziek waren konden geholpen worden met zuurstof en beademingstoestellen. Op die manier kon het aantal doden in de meeste landen beperkt worden.

De lange lockdown was voor veel mensen een beproeving, met name voor arme gezinnen. Gelukkig werd deze moeilijke periode voor veel mensen draaglijker gemaakt dankzij digitale technologie. Via onze smartphoneschermen konden we in contact blijven met onze familieleden en vrienden. Netflix, games en e-commerce zorgden voor ontspanning toen we in ons kot moesten blijven. Video-apps, ten slotte, maakten telewerk makkelijker zodat de klap voor de economie verzacht werd.

Privacyzorgen om wildgroei aan videobel-apps door corona | RTL Nieuws

Hoe worden ontwikkelingslanden sterker?

Niet iedereen op deze aardbol kan echter genieten van deze zegeningen. In Congo, Peru en Nepal is er een schrijnend tekort aan ziekenhuizen en beademingstoestellen. Armen in ontwikkelingslanden zijn met andere woorden veel kwetsbaarder tijdens pandemieën. En als zij kwetsbaarder zijn, is de rest van de wereld dat ook. Pandemische virussen laten zich immers niet tegenhouden door landsgrenzen.

The Coronavirus Is Now Exploding in Developing Countries – BRINK – News and  Insights on Global Risk

Hoe kunnen we er dan voor zorgen dat ontwikkelingslanden sterker gewapend zijn? De sleutel is paradoxaal genoeg: meer globalisering. Dit klinkt misschien op het eerste zicht vreemd. Is het niet juist het mondiale vliegverkeer dat maakte dat corona zich razendsnel over de aardbol verspreidde? Dat klopt uiteraard, maar dit is slechts één aspect van globalisering. De andere aspecten maken dat we juist sterker gewapend zijn. Organen zoals de VN en WHO zorgen voor meer samenwerking tussen landen om het virus te bestrijden. Globale handelsnetwerken zorgen op hun beurt voor meer welvaart en voedselzekerheid.

Niet iedereen is echter overtuigd van deze voordelen. De globalisering ligt al jaren onder vuur aan beide zijden van het politieke spectrum. Rechtspopulisten zien meer heil in protectionisme en gesloten grenzen. Linkse stemmen pleiten op hun beurt voor meer lokale productie en zelfvoorziening. Zij menen dat corona juist aantoont hoe fragiel en onbetrouwbaar de mondiale bevoorradingsketens zijn. Zo grijpt ecodenker Dirk Holemans het aanvankelijke tekort aan mondmaskers en medisch materiaal aan als bewijs dat de globalisering te ver doorgeschoten is.

The nexus between trade, EU circular economy and sustainable development

Toch slaan deze ‘lokalisten’ de bal mis: de coronacrisis toonde juist de sterkte van globalisering. Ondanks het feit dat niemand had kunnen voorzien dat we dit medisch materieel op zo’n grote schaal zouden nodig hebben, werd de productie wereldwijd in sneltempo opgeschroefd. Als ieder land zijn eigen mondmaskers had moeten maken, waren er nog steeds tekorten geweest.

Globalisering was net zo essentieel voor de voedselzekerheid. Dankzij massale voedselimport en -export bleven de supermarktrekken goedgevuld tijdens de lockdown. In een niet-geconnecteerde wereld waren er op veel plaatsen grote voedseltekorten ontstaan. Daaruit volgt niet dat globale bevoorradingsketens geen zwaktes hebben. Maar wereldhandel vormt vaak een zelfcorrigerend systeem.  Vooruitziende bedrijven kunnen hun bevoorradingsketens diversifiëren zodat het wegvallen van een leverancier geen ramp hoeft ze zijn. Het is net dit cruciale voordeel dat landen veerkrachtiger maakt als ze te maken krijgen met schokken. Dit zagen we reeds voor corona. Toen Frankrijk, Italië en Oekraïne tijdens de hittegolf van 2003 te maken kregen met grote misoogsten, kwamen ze niets tekort omdat ze voedsel konden importeren van elders.

De grootste fans van globalisering

Globalisering is tot slot ook een motor van welvaart, de beste buffer tegen schokken. Als arme landen rijker worden zullen ze beter in staat zijn om meer ziekenhuizen te bouwen en meer dokters op te leiden. Een goede basisgezondheidszorg is overigens niet alleen nodig om corona onder controle te houden, maar ook om ‘vergeten epidemieën’ zoals malaria, tuberculose en AIDS effectiever te bestrijden. Ziekenhuizen in arme landen worden nu geplaagd door stroompannes waardoor ze patiënten onvoldoende kunnen testen of beademen. Meer welvaart zal deze landen in staat stellen om een stabiel elektriciteitsnet uit te bouwen.

In vergelijking met wat je in 'Topdokters' ziet, lijkt het coronavirus wel  een welvaartsziekte | Humo

Het is dan ook geen toeval dat mensen in ontwikkelingslanden de grootste voorstanders zijn van globalisering. Ze beseffen dat meer vrijhandel en uitwisseling hun leven beter zal maken. Ook wij halen er voordeel uit. Naarmate steeds meer mensen ontsnappen uit armoede, kunnen ook zij genieten van onderwijs. Daardoor zullen steeds meer knappe koppen kunnen meedenken aan de uitdagingen van de 21ste eeuw.

De vruchten van de globalisering maken mogelijk wat we tijdens de Spaanse griep niet konden: ons wapenen tegen een nieuw en onbekend virus. Na corona hebben we juist meer én betere globalisering nodig, zodat niet een nieuw virus, maar wel welvaart zich naar alle uithoeken van de wereld kan verspreiden. Enkel zo kan de mensheid haar volle potentieel waarmaken.

Ik schreef deze tekst samen met Jan Deschoolmeester. Een verkorte versie verscheen in Knack op 7 juli 2020

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *