Over Ronaldo, Mohammed en de uitspraak van het Europees Hof

 
Afbeeldingsresultaat voor hadith book
Bijna iedereen heeft wel een idool gehad in zijn jeugd. Als kind was de  Braziliaanse spits, Ronaldo, mijn idool. Ik stond versteld van de lange runs die hij over het veld trok, waarbij hij een stuk of zes, zeven spelers gek dribbelde en uiteindelijk ook scoorde. Hij was één van de laatste voetballers die dat kon. Ondertussen zijn de defensies van topploegen beter georganiseerd.
. Ronaldo was mijn laatste échte idool. Ik kan nog steeds genieten van mooie wedstrijden op het WK of de dribbels van Hazard in de Premier League.  Maar het werd met de jaren moeilijker voor mij om blind te blijven voor de lelijke aspecten van het voetbal: de hebzucht van spelers en topclubs, het gebrek aan clubtrouw, de corruptie van de FIFA… Die zaken hebben mijn liefde voor deze mooie sport helaas bekoeld.
Afbeeldingsresultaat voor ronaldo barcelona
Een gelijkaardige teleurstelling kan een gelovige overvallen als hij meer te weten komt over de profeet van zijn religie. Neem bijvoorbeeld Jezus. Hij wordt door christenen beschouwd als het ultieme rolmodel. Ik heb lang geloofd dat Jezus de meest goedhartige persoon is die ooit geleefd heeft, ook toen ik al atheïst was. En het klopt ook, de Jezus die beschreven staat in de evangelieën is op veel vlakken voor op zijn tijd: hij komt op voor armen, leprozen, weduwen en andere verschoppelingen. Hij predikte naastenliefde en veroordeelt wraakzucht.
Tegelijk predikt Jezus in dezelfde Bergrede het bestaan van de hel (wat Jezus de ‘Gehenna’ noemde). De hel is één van de meest perverse ficties ooit bedacht. Het geloof in de hel vormde een rechtvaardiging om zondaars te folteren. Als deze zondaars niet tot inkeer zouden komen, zouden ze immers eeuwig lijden in het hiernamaals. Of nog erger: ze zouden andere gelovigen kunnen verleiden tot zondigheid, waardoor die ook in de hel zouden belanden. Bijgevolg waren alle middelen goed om hardnekkige zondaars tot inkeer te dwingen.
Dit feit zal ongetwijfeld tot cognitieve dissonantie leiden bij christenen (en anderen) die Jezus intens bewonderen. Het is dezelfde dissonantie als wanneer je idool van zijn voetstuk valt. Het menselijk brein is echter meesterlijk goed in het wegwerken van innerlijke conflicten. Dit gebeurt door mechanismen als rationalisatie en immunisatie tegen kritiek[1]. Zo zullen veel christenen ofwel stellen dat Jezus dit helemaal niet gezegd heeft (wat fout is), ofwel dat de passages metaforisch geïnterpreteerd moeten worden. Zo’n metaforische interpretatie luidt dan dat de hel hier staat voor een moeilijke periode in het leven (‘even door de hel gaan’). Er is echter geen enkele reden om aan te nemen dat Jezus metaforisch sprak wanneer hij het over de Gehenna had.
Moslims hebben ook iemand die ze enorm bewonderen: de profeet Mohammed. Ze beschouwen hem als een rolmodel, als iemand die iedere moslim zou moeten navolgen. Historisch gezien staat er weinig vast over Mohammed. Een Armeense kroniek, geschreven 30 jaar na Mohammeds dood (hij stierf in 632) vermeldt hij een handelaar en een profeet was die een nieuwe religie stichtte. De koran en de hadith worden niet als betrouwbare historische bronnen beschouwd omdat ze met een religieus doel zijn opgetekend. De koran vermeldt Mohammed slechts vijf keer. De hadith – oftewel de overleveringen over het leven van Mohammed – bevatten veel uitgebreidere informatie, maar de meeste overleveringen zijn pas opgetekend 200 jaar na zijn dood.
We kunnen dus in feite enkel spreken over ‘Mohammed, zoals hij beschreven staat in de koran en de hadith’. Of hierin de echte historische waarheid staat over zijn leven, is hoogst onzeker. Maar afgaande op de hadith kunnen we niet besluiten dat Mohammed een moreel rolmodel was. Bij al-Bukhari, een gezaghebbende hadith, lezen we dat Mohammed trouwde met Aïsha toen zij zes jaar was. Het ‘huwelijk werd voltrokken’ toen ze negen of tien jaar was. Met andere woorden Mohammed had toen seks met haar. In zijn boek De Kwestie M toont Eddy Daniëls aan dat ook uit de hadith van al-Muslim en Tabari blijkt dat Mohammed seks had met Aïsha toen ze negen of tien jaar was. Andere interpretaties die stellen dat negen jaar hier slaat op ‘negen jaar na de eerste menstruatie’ zijn niet geloofwaardig. Bij Muslim staat immers dat Aïsha, toen ze reeds met Mohammed getrouwd was, nog met poppen speelde en schommelde.
Ik besef dat dit een pijnlijk feit is voor moslims en dat ze het liefst zouden willen weerleggen. Maar helaas staat het zwart op wit in de hadith. Wat kunnen moslims hier dan mee?
Er zijn twee mogelijkheden: ofwel klopt de hadith en is dit feit over Mohammed juist, ofwel is de tekst onbetrouwbaar. In het eerste geval was de historische Mohammed een pedoseksueel. Zo’n persoon kan je niet als een rolmodel aannemen, zelfs al zou hij allerhande goede dingen hebben gedaan. Misschien zijn er verzachtende omstandigheden. Misschien was het in de zevende eeuw werd het seks hebben met een jong kind niet zo hard veroordeeld als nu. Maar dat is geen excuus. Ik meen dat elke persoon met een moreel kompas terugdeinst als hij ziet dat hij een onschuldig kind pijn doet. Dit principe geldt voor iedereen, ongeacht in welke historische periode hij of zij opgroeit. Er is dus geen excuus voor pedoseksuele daden. Wie naar verzachtende omstandigheden zoekt, vervalt gemakkelijk in een onaanvaardbaar moreel relativisme.
Het is ook mogelijk dat de hadith in zijn geheel onbetrouwbaar is en dus onwaarheden over de historische Mohammed bevat. Misschien trouwde Mohammed in werkelijkheid veel later met Aïscha of trouwde hij helemaal niet met Aïscha. In dit geval is de Mohammed uit de hadith een (grotendeels) fictief personage, zij het dan een personage met immorele seksuele normen.
In beide gevallen is Mohammed dus geen rolmodel om na te volgen. Dit kan een schok zijn voor iemand die moslim is. De waarheid kan soms pijnlijk zijn, maar het is beter de waarheid onder ogen te zien dan te leven in een illusie. Om Gloria Steinem te parafraseren: “De waarheid zal je eerst boos maken, maar daarna zal ze je bevrijden.” Het is niet erg dat Mohammed geen rolmodel is. Het is niet nodig om onze moraal af te leiden uit de daden van een profeet of uit eeuwenoude, onbetrouwbare geschriften. We kunnen zelf achterhalen wat goed en kwaad is door gebruik te maken van ons empathisch vermogen en onze rede, en door in debat te gaan met anderen. Dit is een complexe maar ook boeiende, verrijkende zoektocht.
De aanleiding voor dit stukje was  de veroordeling van een Oostenrijkse vrouw die zei dat Mohammed ‘het graag met kinderen deed’. De formulering is provocerend, maar ze sprak de waarheid. Het is dus onbegrijpelijk dat ze hiervoor veroordeeld werd. Nog onbegrijpelijker is het dat het Europees Hof geen graten zag in deze veroordeling door een Oostenrijkse rechtbank. Dit is volledig in strijd met het recht op vrije meningsuiting dat zo prachtig verwoord werd in het arrest Handyside (1976). De uitspraak van de Oostenrijkse dame was een geschenk verpakt in prikkeldraad. Het vormde een rebelse aansporing voor moslims om kritischer naar hun religie en hun profeet te kijken.
Afbeeldingsresultaat voor europees hof
 
 
 
[1] Denk maar aan zinnetjes als: ‘Gods wegen zijn ondoorgrondelijk’, ‘Critici begrijpen de bijbel moedwillig verkeerd, terwijl iedereen weet dat je die passage niet letterlijk moet nemen’. De niet-letterlijke interpretatie is er echter pas gekomen onder invloed van historische bijbelkritiek die opgang maakte vanaf de Verlichting. Desondanks zijn er nog steeds miljoenen christenen die een heleboel zaken uit de bijbel wél letterlijk nemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *