Wanderlust: over onze omgang met overspel


Grappige en inzichtelijke Ted-talk over hoe we vandaag met overspel omgaan
De recente hack van de overspelsite Ashley Madison werpt interessante vragen op. De eerste vraag is: hebben deze ‘sekszondaars’ ook recht op privacy? Is dit eigenlijk niet hun verdiende loon?
Op het eerste zicht zouden we zeggen dat plegers van overspel dit eigenlijk wel verdienen. Ongetwijfeld zitten er tussen de gebruikers van Ashley Madison mensen die enkel denken aan hun kortstondig plezier en de gevoelens van hun partner aan de kant schuiven, wanneer ze afspreken met hun online date.
Maar overspel is vaak geen morele zwart-witverhaal. Er zijn omstandigheden, zoals een ongelukkige relatie bijvoorbeeld (die ze om allerlei redenen niet direct kunnen of willen beëindigen), die mannen en vrouwen ertoe verleiden om een avontuurtje te beginnen. Dat vergoelijkt het bedrog zeker niet (volledig), maar het zou het publiek er toch van moeten weerhouden om direct de morele hakbijl boven te halen. Op het gebied van overspel zouden we meer oog moeten hebben voor de morele feilbaarheid van de mens (inclusief onszelf, want wie de zonder zonde is, …)

Spying
Overspel wekt heftige emoties als woede, pijn en verlatingsangst op. Deze emoties hebben een evolutionaire basis en zijn moeilijk te temperen.

Het publiceren van de identiteit van gebruikers lijkt misschien een ideale payback, maar is uiteindelijk destructief en zinloos.
Eerst en vooral is er het destructieve aspect. De publicatie zal carrières en huwelijken naar de vaantjes helpen. Met name voor Amerikaanse militairen, die zwaar vervolgd kunnen worden als hun overspel wordt bewezen, kunnen de gevolgen heel zwaar zijn. Verschillende mensen hebben zelfs al zelfmoord gepleegd ondertussen, omdat ze op de site een account hadden.
Bovendien is er ook nog de grote ‘collateral damage’ die erbij komt. De kinderen, de familie en de bedrogen echtgenoot zelf ondervinden veel schade bij het openbaar maken van iemands overspelig gedrag. Bovendien kan iemand die overspel pleegt toch een grote waarde hebben omdat hij zijn job bekwaam uitoefent. Hun eventuele ontslag kan een grote maatschappelijke kost veroorzaken.
De vraag is ook of overspel effectief zal verminderen door de gebruikerslijst te publiceren. De impact zal waarschijnlijk beperkt zijn. Wie zin heeft in een affaire zal nog altijd andere sites kunnen bezoeken. Bovendien zullen velen in het echte leven genoeg kansen kunnen vinden om overspel te plegen.
Is het oké om mensen die iets zwaars mispeuterd hebben aan de schandpaal te nagelen? Soms wel. In het geval van Sepp Blatter zullen weinig (niet-corrupte) mensen er bezwaar tegen hebben gehad dat zijn imago besmeurd werd. Het heeft waarschijnlijk bijgedragen tot zijn aftreden bij FIFA. Bij overspel is de schandpaal echter geen geschikt wapen. Het gaat immers over problemen in iemands privésfeer (in tegenstelling tot het FIFA-voorzitterschap). Buitenstaanders kunnen er zelden een geïnformeerd oordeel over vellen. Maar bij het bekend maken van overspel zal niemand het natuurlijk kunnen laten. Mensen reageren meestal op overspel van anderen als een stier op een rode lap. Het is een perfect voorbeeld van de ‘snap judgement’-cultuur in sociale media en daarbuiten.
425px-Pillory_(PSF)
Moderne schandpalen kunnen soms nuttig zijn (bvb. tegen zittende, corrupte politici) maar in het geval van overspel zijn ze heel destructief.

Het hacken en publiceren van gebruikersaccounts is zoals een botte guillotine hanteren voor iedere misdadiger. Iedere gebruiker krijgt dezelfde straf, zelfs als hij enkel speelde met de gedachte om overspel te plegen. Mensen die een vluchtroute zochten uit een ongelukkig huwelijk en mensen die puur uit waren op genot worden door de publieke opinie als één pot nat voorgeschoteld.
Overspel blijft een enorm gevoelig thema. Het doet mensen koken van woede en huilen van verdriet. Dit heeft zijn wortels zowel in nature als in nurture. Evolutionair gezien is het van levensbelang dat onze partner trouw is. We hebben hem of haar immers nodig bij de opvoeding van onze kinderen. Bij overspel kan die toewijding verzwakken. Cultureel gezien is het nodig om overspel streng te veroordelen omdat te veel ontrouw het sociale weefsel kan aantasten. Tegelijk is de mens biologisch gezien duidelijk een niet-monogaam dier. Een ideaal recept voor innerlijke en relationele conflicten dus.
ws_Polyamory_1920x1440
De samenleving zal er veel baat bij hebben om hierover meer openlijk te praten. Onze vriendschapsrelaties en relaties in het algemeen zijn vrijblijvender en minder hecht dan vroeger.  In liefdesrelaties is vrijheid ook steeds belangrijker (mensen hebben meer relaties in hun leven, in veel relaties doen partners ook veel dingen apart, LAT-relaties zijn populair, enzovoort). Op gebied van overspel zijn de oordelen evenwel nog even streng als vroeger.
Deze spagaathouding is echter moeilijk vol te houden. Onze ideeën over relaties en avontuurtjes moeten meer op elkaar afgestemd worden. Dat kan bijvoorbeeld door overspel minder vaak te bestempelen als een onvergeeflijke en diep egoïstische daad. Omgekeerd kan overspel worden tegengegaan door de onrealistische verwachtingen over liefdesrelaties te temperen. Hierdoor zullen mensen misschien gemakkelijker tevreden blijven met elkaar.
Het zou een goede zaak zijn moesten geliefden meer aangespoord worden om het wat als-scenario van overspel openlijker te bespreken. Sommige koppels zullen misschien openstaan om een ‘gedoogweek’ voor overspel voor beiden in te lassen. Veel andere koppels zullen huiveren bij het idee alleen al. Sommigen vinden overspel een absolute rode lijn, anderen kunnen uiteindelijk wel vergeven. Maar wie er openlijk en op voorhand over praat zal misschien minder vaak voor een onaangename verrassing staan of verleidingen beter kunnen weerstaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *