Gezondheidstaksen (vervolg): een bittere pil?

last-happy-meal_large
Het laatste ‘happy meal’

Het heffen van taksen is nooit eenvoudig. In een goed systeem van taksen moet altijd een element van billijkheid schuilen. In dit geval betekent dit dat gezinnen die het niet breed hebben, niet de dupe mogen worden van een gezondheidstaks.
Het is inderdaad zo dat gezinnen met kleinere portemonnees dikwijls kiezen voor goedkope, ongezonde voeding. Daarom moet je als overheid sociale correcties doorvoeren. Een van die correcties kan zijn om gezonde voeding goedkoper te maken. Dit is uiteraard een goede maatregel. Maar is het wel zo dat gezonde voeding een stuk duurder is, zoals dikwijls beweerd wordt?
Dat hangt er vanaf. Je kan niet zomaar zeggen dat alle gezonde voeding duurder is . Seizoensgroenten en -fruit zijn over het algemeen (vrij) goedkoop.
http://www.knack.be/nieuws/gezondheid/gezonde-voeding-is-nauwelijks-duurder/article-opinion-119038.html
goedkopegroenten
Biovoeding, vegetarisch eten of meer kwaliteitsvol verwerkt voedsel zijn meestal wel een stuk duurder. Daar zou dus een prijscorrectie op kunnen komen.
Het probleem ligt echter toch het meest in het feit dat ongezonde voeding goedkoop of soms spotgoedkoop is en dat het vrijwel overal beschikbaar is (bvb. in automaten). Een belangrijke factor is dat de overheid de suikerindustrie subsidieert, zoals Patrick Mullie aanhaalt. Het stopzetten van die subsidies zou op zichzelf al helpen.
Het (nog) goedkoper maken van gezond eten is op zich een sympathiek idee. De vraag is echter of voedingsleveranciers en landbouwers hierdoor niet nog meer versmacht worden. Nu al zetten supermarkten leveranciers enorm onder druk om hun producten (waaronder ook fruit en groenten) aan dumpingprijzen te verkopen. (zie ‘Panorama: De prijs van goedkoop eten’ http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/videozone/programmas/panorama)
Als de overheid de toeleveranciers en boeren subsidieert kan het voor hen leefbaar blijven, maar dat is een dure, budgettaire operatie. Bovendien heeft de lagere prijs weinig nut voor veel mensen die al gezond eten. Bij deze groep zijn mensen met een middeninkomen of een hoog inkomen in de meerderheid. Zij hebben de lagere prijs dus in principe niet nodig.
Een maatregel die gerichter en doeltreffender is, is om simpelweg de koopkracht van arme gezinnen te verhogen. Dit kan door een hoger wettelijk minimumloon in te stellen of door het uitgeven van maaltijdcheques voor gezonde voeding. De overheid zou zulke cheques kunnen subsidiëren. Een werknemer die een minimumloon verdient, zou voor een deel van zijn werkuren (neem bvb. 10 werkuren) in plaats van 100 euro cash, 125 euro in gezonde maaltijdcheques kunnen krijgen.
Het voordeel is dat je op deze manier een prijsverschil kan handhaven tussen gezonde en ongezonde voeding, waarbij die laatste duurder is geworden door de gezondheidstaksen.
642x999_7440689
Kleurcodes en verkeerslichten
In Groot-Brittannië bestaat een systeem om de hoeveelheid suiker, verzadigde vetten en zout op een zeer heldere manier voor de consument weer te geven. Door kleurcodes ziet de consument meteen waar het product goed of slecht scoort:
kleurcodesvoeding
Een bijkomend voedsellabel zou een gekleurde bol kunnen zijn die aanduidt hoe gezond of ongezond een product is. Groen voor gezonde etenswaren, oranje voor lichtjes ongezonde en rood voor ongezonde. Om dit systeem met ‘verkeerslichten’ was het te doen in een wetgevingsvoorstel dat in 2010 werd gestemd in het Europees Parlement. Uiteindelijk, na intense lobbying door de voedingsindustrie, werd dit voorstel weggestemd.
Plenary session at the European Parliament in Strasbourg
Het verkeerslichtensysteem is omstreden omdat het niet altijd duidelijk is volgens sommige beleidsmakers en diëtisten of de kleur van het verkeerslicht wel de volledige lading dekt. Iets kan vrij veel suiker of zout bevatten, maar ook andere, gezonde stoffen (vitaminen, vezels) die dit compenseren. Gezonde voeding is sowieso een complex gegeven waarover veel wetenschappelijke debat bestaat. Het effect van een product op de gezondheid hangt uiteraard ook af van de hoeveelheid die de consument er dagelijks of wekelijks van opeet.
Daarom stellen tegenstanders van de verkeerslichten dat ze te simplistische indicators zijn. Bovendien vinden ze het te belerend en te paternalistisch. Consumenten moeten zelf kritisch nadenken over welke voedingswaren ze wel of niet willen kopen. (Beluister hier de zwakke argumenten die Europarlementslid Van Brempt tegen verkeerslichten bovenhaalde: http://www.radio1.be/programmas/peeters-pichal/verkeerslichten-op-voedingsproducten)
Het argument dat zulke verkeerslichten of kleurcodes te paternalistisch zijn, is onzin. De kleurtjes verbieden niks aan de consument, ze verschaffen enkel de nodige informatie. Het is goed om consumenten zelf aan te sporen om na te denken over hun eetpatroon. En dat is precies wat de kleurcodes doen.
boy-standing-with-mum-and-being-scolded-by-dad
Het klopt dat één gekleurde bol op een product – zoals in het verkeerslichtensysteem wordt gebruikt – een onvolledig of zelfs vertekend beeld kan geven van de gezondheid van een product. Datzelfde argument gaat echter veel minder op voor het systeem met de kleurcodes. In dat systeem is een genuanceerder beeld: een product kan rood scoren op vet, maar groen op suiker en zout.
Momenteel zetten de meeste fabrikanten het aantal calorieën op hun product. Dit doen ze per 100 gram of per portie. Vaak nemen ze onrealistisch kleine porties om de consument te misleiden (het caloriegehalte lijkt hierdoor kleiner). Bovendien is het aantal calorieën voor de meeste mensen geen heldere indicator. Veel mensen zien het zelfs niet eens staan of kijken er niet naar. Kleurcodes hebben het voordeel dat ze in het oog springen en direct duidelijk zijn.
Tot slot nog twee dingen. Consumenten zijn voorstander van zowel verkeerslichten als kleurcodes op voeding. Bovendien blijkt dat het systeem op de lange termijn werkt: de consumptie van producten met (veel) rode bollen daalt en die van producten met groene bollen stijgt (zie http://www.epha.org/a/6207).
De vraag is dus: waar wachten we nog op?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *