Door dik en dun: onvoorwaardelijke liefde

love-love-31236730-1280-800
Houden ouders onvoorwaardelijk van hun kinderen? Houden minnaars onvoorwaardelijk van elkaar?
Onvoorwaardelijke liefde lijkt de meest volmaakte en diepe vorm van liefde. Minnaars beloven elkaar in het vuur van hun passie dat ze voor altijd van elkaar zullen houden, door dik en dun, in goede en kwade dagen. Maar de vraag is of mensen hiertoe wel in staat zijn. Hoe kan iemand zo’n liefde volhouden  als de ander hem of haar verraadt, kwetst of in de steek laat? Of wat als minnaars veranderen, uit zichzelf of door omstandigheden, waardoor ze vervreemd raken van elkaar? Duurzame liefdesrelaties opbouwen lijkt aartsmoeilijk in tijden waarin zo veel mensen moeite hebben om zich langdurig te hechten.
Maar is onvoorwaardelijke liefde wel een wenselijke vorm van liefde? Als we van iemand blijven houden ongeacht wat zij doet of zegt, ongeacht wie ze wordt, is dat dan wel de juiste manier om lief te hebben? Verwordt zo’n liefde dan niet tot een blinde vergevingsgezindheid, tot een kritiekloze aanvaarding? Willen mensen niet bemind worden omwille van wie ze zijn en wat ze doen, eerder dan een blinde liefde die blijft bestaan ongeacht wat er gebeurt? Neem het voorbeeld van een vrouw die door haar echtgenoot mishandeld wordt, maar desondanks van hem blijft houden en zich neerlegt bij de mishandeling. In zo’n geval is het beter om te spreken van zelfdestructieve liefde dan van onvoorwaardelijke liefde.
De vraag is wat we bedoelen met ‘onvoorwaardelijk’. Een mogelijk antwoord is dat we onvoorwaardelijk omschrijven als: gul, vergevingsgezind en moeilijk uit te putten. Het is een vorm van liefde waarbij je jezelf wegcijfert om de ontplooiing van de ander te stimuleren. Het is een geschenk dat je de ander geeft zodat zij beter kan gedijen in de wereld en kan openbloeien. Het is een geschenk dat je nooit terugtrekt, maar tegelijk is het geen kritiekloze aanvaarding en goedkeuring van alles wat de ander doet.
Die zichzelf wegcijferende liefde is dus bedoeld om de ander te helpen in zijn zelfontplooiing en zijn zoektocht naar geluk. Dit houdt niet in dat we de ander altijd zijn zin geven. De liefde is gericht op het goede voor de ander, hetgeen niet noodzakelijk samenvalt met wat de ander wil.
Ouders nemen ook beslissingen voor de bestwil van hun kinderen, ook al protesteren ze daar heftig tegen. Als iemands vriend een alcoholverslaving heeft, is het geen teken van onvoorwaardelijke liefde om op zijn verzoek whisky te gaan kopen in de supermarkt. Toch houdt de onvoorwaardelijkheid van (vriendschappelijke) liefde dat je bereidheid om iemand te vergeven veel groter is dan is bij iemand anders en daarin net iets verder te gaan dan je rede influistert.
E_0000149266
Misschien bedoelen we met onvoorwaardelijke liefde ook een liefde die zuiver altruïstisch is. Het is het soort liefde dat enkel gefocust op de ander en zijn of haar welzijn. Iemand die onvoorwaardelijk liefheeft, vraagt zich niet af wat de liefde hem zelf zal opleveren. Zo iemand denkt enkel na over hoe hij de ander kan doen openbloeien.
Cynici geloven niet in zo’n puur altruïsme waarbij we onze eigen belangen volledig opzij schuiven. Soms denken we dat we zuiver altruïstisch handelen, maar dit is gewoon een vorm van zelfbedrog. In werkelijkheid dienen we nog steeds ons eigenbelang, zegt de cynicus. In de realiteit zien we echter dat zelfopoffering wel degelijk bestaat. Sommige mensen offerden tijdens de Tweede Wereldoorlog hun eigen welzijn op om joden te redden van de concentratiekampen. Goede ouders doen tijdens de opvoeding van hun kinderen talloze kleine of grote offers om het welzijn van hun kinderen te verzekeren.
Het paradigma van onvoorwaardelijke liefde is de liefde die ouders voelen voor hun kinderen. Ouders houden van hun kinderen zelfs al hebben ze een zware mentale of fysieke handicap of hebben ze zware psychische problemen. Ook zware criminelen worden vaak nog graag gezien door hun ouders. Ouderliefde is misschien daarom de meest volmaakte of zuivere vorm van liefde. Mensen vinden die liefde vaak ook bij hun huisdieren waar ze weliswaar eenvoudige, maar wel pure en trouwe liefde van ontvangen.
Ouders houden van hun pasgeboren kinderen die de liefde nog niet kunnen teruggeven (al zijn baby’s wel biologisch ‘gehecht’ aan hun ouders, je zou dat een soort ‘proto-liefde’ kunnen noemen). Ouders leven natuurlijk in de hoop dat hun liefde hen later ook liefde zal geven. Maar in de eerste maanden en jaren (en meestal daarna ook nog) houden ze onvoorwaardelijk van hun kind.
the-tree-of-life-foot-picture
Religies zoals het boeddhisme en het christendom voelen veel voor het idee van universele liefde. Jezus riep in zijn Bergrede op om de hele mensheid lief te hebben. Het volledig inclusieve karakter van deze liefde stond haaks op de natuurlijke, menselijke neiging om onverschillig of vijandig te staan tegenover wildvreemden.
Is liefde voor alles en iedereen mogelijk? Zoja, is die ‘universele liefde’ iets goeds?
Sommige boeddhisten houden van elk levend wezen omdat het deel uitmaakt van het universum, een universum volgens hen intrinsiek goed is. Dit lijkt een heel verlichte en nobele gedachte.
Toch zit er ook iets vreemds aan: liefde voor alles en iedereen lijkt een te ‘verdunde’ vorm van liefde. Wanneer een boeddhist op dezelfde manier van jou houdt zoals hij van een hond, een mier of een bloem houdt, lijkt die liefde onvolmaakt. Het is een kille, afstandelijke liefde die weinig oog heeft voor de specifieke persoon die we zijn. Het lijkt erop dat liefde toch nog een kritisch element moet bevatten en een beetje selectief moet zijn. De hele mensheid omarmen en liefhebben lijkt enkel mogelijk in een soort van roes, die vaak religieus geïnspireerd is (of door drugs zoals MDMA bijvoorbeeld).
mankind
Mensen zijn ambigu over wat voor liefde ze willen. Ze willen bemind worden omwille van wie ze zijn, ze willen de liefde van anderen verdienen. Maar tegelijk willen ze graag worden vergeven als ze een zware fout hebben begaan. En die vergevingsgezindheid vloeit meestal voort uit zoiets als onvoorwaardelijke liefde.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *