'A many splendored thing'


gustavklimt

De zoektocht naar ware liefde staat centraal in onze cultuur. Ware, onvoorwaardelijke liefde is een soort van Heilige Graal waar ieder mens naar op zoek is. Ondanks het feit dat de literatuur en popmuziek bol staat van pijn en teleurstelling over onbereikbare of tragische liefdes, brengt de sirenenzang van de liefde nagenoeg iedereen in vervoering. Ware liefde houdt nog altijd de mooiste, meest overtuigende belofte in van het ultieme geluk.

Onze ideeën over liefde zijn vormgegeven door vele denkers en tradities.  Plato sprak in zijn prachtige dialoog het ‘Symposium’ over de fameuze ladder van Schoonheid. Voor Plato was liefde een verlangen naar schoonheid. Dit verlangen leidt ons via een soort wenteltrap naar een steeds hogere, waardevollere schoonheid. Eerst is ons verlangen puur fysiek. We verlangen naar een mooi lichaam en raken er door gefascineerd. Daarna word onze fascinatie uitgebreid naar alle mooie lichamen (Plato had blijkbaar ook al losbandige fantasieën). Voor Plato is lichamelijke liefde echter maar een voorspel op de meer hoogwaardige vormen van liefde. Nadat we ‘verzadigd’ zijn van lichamelijke schoonheid gaan we op zoek naar intellectuele of geestelijke vormen van schoonheid. De schoonheid van iemand anders zijn gedachte- en gevoelswereld staat hoger op de ladder dan de pure, lichamelijke liefde volgens Plato. Maar hij gaat nog verder. De schoonheid van abstracte ideeën, van instellingen en wetten en tot slot van filosofische kennis staat op een nog hoger plan.

the-birth-of-venus-by-sandro-botticelli-1346557934_b
In het liefdesspel zien we het lichaam van de ander – en het gezicht in het bijzonder – als een soort spiegel van de innerlijke wereld die ‘eronder schuilt’. Plato was de eerste die die zienswijze verwoordde.

Dit laatste klinkt ons heel vreemd in de oren. In onze moderne tijden is liefde tussen twee mensen het hoogste goed. Liefde voor abstracte dingen zoals ideeën, instituties, wiskundige of filosofische waarheid is perfect mogelijk, maar kan in onze opvatting nauwelijks opwegen tegen romantische liefde.¨Plato lijkt zichzelf een pluim te geven door filosofische waarheid als de hoogste vorm van schoonheid te zien. Het is alsof een schoenmaker zou zeggen dat een Mooie Schoen bovenaan staat in de hiërarchie van schoonheid.

Plato heeft echter een belangrijk idee geïntroduceerd dat in onze huidige opvattingen over liefde nog sterk doorleeft. Het idee dat geliefden ‘zielsverwanten’ zijn, die niet alleen lichamelijk maar ook geestelijk en emotioneel diep verenigd zijn, is volledig schatplichtig aan Plato. De invloed van Plato is ook te merken in onze manier van denken over seksualiteit. De lichamelijke schoonheid en lichamelijke gebaren van de ander zien we als een uiting van zijn of haar rijke gedachtewereld. In onze beleving van de liefde vormen het lichaam, het gezicht en de stem van de ander nog altijd de ‘spiegel van de ziel’ . (terwijl het onderscheid tussen geest en lichaam in de wetenschap en filosofie als een misleidend dualisme wordt bestempeld.)


 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *